Tin xem nhiều nhất

       Khác với các huyện miền núi thuộc dãi Trường Sơn, núi rừng Tây Giang được thiên nhiên ban tặng cho một loại tiêu có hương vị không thể lẫn vào bất kỳ mùi vị nào khác. Người dân bản địa nơi đây đặt tên cho loài cây này một cái tên dễ gọi, đúng với nguồn gốc của nó, đó là tiêu rừng - Amót.Amót có mặt trong nhiều món ăn của đồng bào. Mùa nào thức ấy, người vùng cao khi bắt được con cá liêng hay ăn thịt gà, thịt sóc, thịt chim, thịt chuột hoặc thịt heo ta, heo rừng đều cần đến Amót. Amót có thể nêm trực tiếp vào món ăn khi chế biến hoặc giã vài hạt để làm muối chấm. Với người Cơtu ở Tây Giang, đây là loại gia vị số một. Chỉ cần nêm một chút tiêu rừng vào bất kỳ món ăn gì thì món đó lập tức có mùi riêng ngay. Tiêu rừng cũng có vị cay nhẹ hơn ớt và tiêu thường, nhưng mùi thơm lại có sức tác động kỳ lạ. Nhiều người vốn kén ăn hoặc ăn ít nhưng khi chế biến thức ăn với tiêu rừng thì ăn tăng khẩu phần.

       Ama Bríu Pố - người cao tuổi xã Lăng cũng không thể nào lột tả được hết hương vị "khó tả" đặc trưng của tiêu rừng. Ông  chỉ biết cái mùi thơm lạ lùng đó có sức hút kỳ lạ khi nhà ông tiếp đón bất kỳ một đoàn công tác nào dưới đồng bằng lên. Được đãi món tiêu rừng, từ các anh nhà báo, các nhà nghiên cứu văn hóa và nhiều bạn bè dù ở tận Hà Nội, Thái Nguyên, Thành phố Hồ Chí Minh đều viết thư, điện thoại trở lại với nhã ý nhờ ông kiếm giùm tiêu rừng để họ có cơ hội giới thiệu và đãi người thân. Những xứ sở xa xôi đó cũng được dịp để biết về tiêu rừng Tây Giang.

       Ngày nay, tiêu rừng có mặt ở hầu hết nhà hàng vùng cao, tạo nên chút hương rừng đất Quảng. Các chủ nhà hàng đến tận nhà dân, tìm mua bằng được hàng chục lon tiêu rừng, để dành chế biến món ăn. Các em học sinh, sinh viên dù học xa nhà, đều mang theo bên mình những ống muối tiêu rừng. Trong bữa cơm đạm bạc của các em, muối tiêu  rừng có thể là thức ăn chính...

      Tiêu rừng không mọc tràn lan như các loài cây khác. Sự ra đời của cây tiêu rừng cũng hết sức độc đáo, riêng biệt. Theo kinh nghiệm của những người lớn tuổi tiêu rừng mọc rất thưa, chỉ thi thoảng có ở những sườn đồi  mới được phát đốt gần như là lần đầu tiên và không phải  ở bất kỳ đám nương rẫy nào giữa đại ngàn Trường Sơn cũng có. Cây tiêu mọc được, lại có vị thơm ngon nhất, thường ở xã Lăng và 4 xã khu 7 là Axan, Ch’ơm, Tr'hy, Gari. Người ta cũng chưa lý giải được tại sao ở  các xã vùng trung, vùng thấp của huyện lại ít có cây tiêu rừng, dù ở đó vẫn có những đám rẫy được phát đốt lần đầu tiên.Nhiều người chỉ lờ mờ cho rằng, có lẽ tiêu rừng chỉ hợp với thổ nhưỡng từ xã Lăng lên khu 7.

      Khác với loài tiêu thường và ớt, cây thân gỗ này có chiều cao khoảng 10-15cm (cao hơn nóc nhà cấp 4) và đường kính lớn nhất khoảng 12-14cm. Lá tiêu rừng nhỏ, thân cây xanh trơn. Sau từ 2 đến 3 năm, cây cho quả vào khoảng tháng chín, mười. Quả tiêu rừng từ lúc non đến khi già đều có màu xanh, trông như cà phê, tiêu thường. Mỗi cành có vô số quả. Hàng năm, cây tiêu rừng cho 8-12kg hạt. Thân cây cũng có mùi thơm như quả, vì vậy mà nhiều người bản địa còn lột vỏ cây làm gia vị khi trong nhà hết quả tiêu khô dự trữ.

     Cách thức hái tiêu cũng rất khác biệt. Vì cây cao to, cành cây dai nên thường thì đàn ông trèo lên từng cành để trút. Khi đã hái về, đồng bào đem phơi khô rồi trữ vào trong vỏ quả bầu hoặc ống tre khô, có nắp đậy kín, để quanh năm trên gác bếp, gần mặt lửa. Làm như vậy tiêu rừng có thể để được quanh năm mà vẫn không bị bay mùi. Đặc điểm riêng của loại tiêu này là mọt  không thể ăn được, để đến bao lâu vẫn còn nguyên hương vị.

      Amót - tiêu rừng đã tạo nên sự mặn mà riêng trong các món ăn hương rừng đất Quảng. Ẩm thực vùng cao có vị tiêu rừng ngon đến kỳ lạ. Được thưởng thức món cá liêng chiên vàng hoặc món thịt chim nướng, chấm với muối tiêu rừng thì… trên cả tuyệt vời.                                                                                                                                          THU HIỀN