TÂM SỰ VỚI MÙA XUÂN
Ghi chép của Quanh Lê
Tây Giang nằm giữa trung Trường Sơn hùng vĩ, mảnh đất này còn nhiều bí ẩn chưa giải mã được, nơi đã từng tạo cầu nối giao thương giữa đồng bằng với miền núi rồi qua đất Lào bằng con đường “đường muối”.
Đường muối có tự bao giờ không ai nhớ, nhưng nó đã có từ lâu lắm rồi, đường này bắt đầu từ cảng thị Hội An, qua Điện Bàn, Đại Lộc, đến Bến Hiên lên Tây Giang rồi qua đất Lào anh em. Trước kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ con đường này là đường huyết mạch đi bộ, băng núi vượt đèo, qua bao sông suối ghềnh thác, bao dốc sâu rừng thẳm. Khó là vậy, song nó đã phục vụ bao đời người bằng đôi vai chuyển đi những sản vật từ núi rừng xuống; hàng hóa từ xuôi lên, như: muối mắm, soong nồi, vải vóc... Đường muối nhiều người nghe hơi lạ, vì đã đi vào dĩ vãng, nhưng vẫn “trầm tích” với núi rừng miền Tây đất Quảng, minh chứng điều này bằng những cổ vật quý giá đã và đang có ở Tây Giang: 5 chiếc trống đồng Đông Sơn, nhiều loại chiêng, ché cổ...cũng có mặt ở mảnh đất linh thiêng và xa xôi này.  | | Làng C’tu |
Đường đi của các cổ vật từ Bắc vào chắc phải qua Cảng thị Hội An rồi theo vai người gùi lên núi đến đất lành Tây Giang “cư ngụ” trở thành báu vật của người C’tu. Ngoài ra tại thôn Ki’nonh (Axan) có 8 ha cánh đồng chứa khoáng sản đất sét trên 300.000m3, qua khảo sát sơ bộ một nửa diện tích thì cho thấy chất lượng rất tốt, mà thực tế đất sét này đã một thời dân làm đồ gốm phục vụ tại chỗ và bán qua Lào.
Cũng tại Axan ruộng bậc thang Chuôr được UBND tỉnh công nhận Danh thắng cấp tỉnh năm 2010. Nghe đến ruộng bậc thang nhiều người nghĩ chỉ có ở vùng Tây Bắc Tổ quốc, không ngờ ở Tây Giang rất nhiều ruộng bậc thang trải dài trên chân núi rất đẹp. Minh chứng, trong sản xuất nông nghiệp người C’tu xưa đã biết làm ruộng nước, đảm bảo phục vụ lương thực tại chỗ, không phát rẫy, đốt rừng, xem rừng là tài sản của cộng đồng cần bảo vệ, phát triển và gìn giữ.  | | Cấy lúa trên ruộng bậc thang |
Tại khu Z’mớ, thuộc địa bàn xã Lăng có vách đá dựng đứng, trên ấy hiện vẫn còn chữ cổ khắc sâu vào đá, thời Pháp thuộc và các nhà ngôn ngữ học, khảo cổ học ngày nay đã nghiên cứu nhưng vẫn chưa giải mã về nội dung hay thông điệp gì, chỉ nói chung chung là chữ Phạn – còn bí ẩn.
Rừng núi Tây Giang hùng vĩ có nhiều lâm, khoáng sản quý giá, nhiều thác đẹp, suối trong vắt; nhiều đỉnh núi cao trên 1800m, có đỉnh như Arung cao tới 2005m so với mực nước biển. Với rừng núi ấy chứa nhiều tiềm năng rất lớn nhưng chưa khảo sát, đánh giá trữ lượng, loài, chi thuộc có những gì...Tất nhiên một điều đáng chú ý vào ngày 02/9/2011 Đoàn thám hiểm do đồng chí Bí thư huyện ủy dẫn đầu đi khảo sát rừng nguyên sinh Zi’liêng – R’rêêng’ ở độ cao 1500m, trên diện tích hơn 500ha, phát hiện nhiều cây cổ thụ quý hiếm Pơmu. Mới đây huyện giao cho các ngành chức năng khảo sát lâm sinh đánh giá sơ bộ bước đầu ở 250ha, thuộc Tiểu khu 94 có tổng số 698 cây Pơmu quý hiếm, trong đó có 53 cây có đường kính trên 01m, 85 cây đường kính từ 1,1- 1,4 mét, 17 cây đường kính từ 1,5-1,9m, 05 cây đường kính 02m, đặc biệt có một “Cụ cây cổ” có đường kính 2,5 mét, được đánh dấu bằng con số thứ tự là 477; chiều cao cây Pơmu ở khu rừng này từ 35-40 mét, trữ lượng cây đứng trên 5.522m3 gỗ tròn. Theo chủ quan của chúng tôi có thể đây là rừng cổ thụ thuộc khu rừng đặc biệt quý hiếm cần có biện pháp bảo vệ nghiêm ngặt. Thời gian đến tiếp tục khảo sát, đo đếm trên diện tích hơn 700ha thuộc hai xã Axan và Tr’hy để công bố số liệu chính thức và lập Đề án tham mưu UBND tỉnh có hướng khoanh vùng, cơ chế quản lý, bảo vệ, phát triển một cách tốt nhất.
Rừng Pơmu Tây Giang vô giá về vật chất và tinh thần, nó không chỉ của Tây Giang mà của Quảng Nam và Tổ quốc. Tây Giang trước mắt khoanh vùng, định vị ghi dấu đặt tên theo thứ tự số tự nhiên, lên lí lịch định vị từng cây một; bước đầu hỗ trợ kinh phí cho dân quản lý bảo vệ một cách nghiêm ngặt và an toàn tuyệt đối, nhằm tạo cho tương lai gần hứa hẹn cho bảo tồn gen, phát triển giống, thu hút đầu tư Du lịch sinh thái, du lịch mạo hiểm đến thăm viếng khu rừng cổ Pơmu có một không hai này.
Trong kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ kẻ thù cũng đến đất này xây dựng nhiều đồn bót để ngăn chặn sự bám rễ, ăn sâu của cách mạng vào lòng dân. Nhưng chúng không ngờ, mọi việc làm đó đều thất bại vì nhân dân muôn đời yêu núi, yêu rừng, đoàn kết theo Đảng và Bác Hồ bám đất, bám dân dựng xây căn cứ địa vững chắc phục vụ kháng chiến lâu dài, Tây Giang thuộc địa bàn “sạch” không có người theo giặc hại dân, bán nước.
Những năm Mỹ xâm lược miền Nam Việt Nam, chúng lê máy chém khủng bố người dân yêu nước, với khẩu hiệu “thà giết nhầm còn hơn để sót Cộng sản”, quốc lộ 1A địch quản lý toàn bộ, giao thông Bắc-Nam bị cắt đứt. Trước tình thế đó Trung ương giao cho tỉnh Quảng Nam-Đà Nẵng mở đường mới thông suốt Bắc-Nam. Vinh dự cho Tây Giang đảm nhận tuyến đầu mở ra Huế, sau này gọi đường Nam Thiên. Rồi đường Nam Thiên cũng bị lộ và cắt đứt, Đảng ta liên hệ với Trung ương Lào cho mở tuyến đường qua đất bạn với tên gọi Tây Trường Sơn đi vào miền Nam Việt Nam. Tại bản Avắc (Ka Lừm) ta vạch tuyến đường bộ theo hướng đông về biên giới Việt Nam – Lào qua đất Tây Giang theo lối mòn đường muối cũ về Quảng Nam và vào Tây Nguyên, tuyến đường này ta gọi đường Bình Sơn.  | | Một góc trung tâm huyện lị Tây Giang. |
Theo cuốn “Võ Chí Công người con ưu tú của Quảng Nam- Đà Nẵng” thì: tại thôn Pơr’ning, xã Lăng, Đảng ta xây dựng Khu căn cứ Liên khu ủy V, “tháng 3 năm 1959, đồng chí Võ Toàn (Võ Chí Công) từ Hà Nội vào sau khi dự Hội nghị vừa xong đồng chí vào Nam và trực tiếp truyền đạt nội dung Nghị quyết 15 cho cán bộ lãnh đạo các tỉnh trong Liên khu ủy V”, ngay sau đó, Hội nghị ra Nghị quyết triển khai thực hiện Nghị quyết 15 trên toàn khu. Nghị quyết 15, ngày 05 tháng 01 năm 1959 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Lao động Việt Nam khóa II là một chủ trương quan trọng, quyết định nhiệm vụ cách mạng ở miền Nam và vai trò, vị trí miền Bắc xã hội chủ nghĩa đối với sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất nước nhà.
Trong thắng lợi rực rỡ mùa xuân 1975, đất và người Tây Giang tự hào có công đóng góp ít nhiều cho sự nghiệp giải phóng miền Nam thống nhất Tổ quốc. Hoà bình lập lại Tây Giang, Đông Giang nhập thành huyện Hiên và đến năm 2003 huyện Hiên lại chia tách: Tây Giang, Đông Giang như ngày hôm nay.
Xuân Nhâm Thìn 2012 này Tây Giang bước sang tuổi thứ 9, nô nức chuẩn bị các điều kiện nước rút cho 10 năm tái lập huyện vào năm 2013. Hơn 8 năm qua trong điều kiện còn nhiều gian khó, nhưng đáng tự hào Tây Giang đã làm khá nhiều việc cần phát huy, đó là:
Lấp dần đất trống đồi trọc để trồng cây gây rừng, nhất trồng 758 ha Cao su trên đất dốc, san ủi được 66,45ha mặt bằng để bố trí dân cư, bình quân 300m2/hộ, cho 39/70 thôn có mặt bằng mới, ở ổn định lâu dài, thời gian đến tiếp tục đầu tư 100% thôn theo mô hình này; khai hoang ruộng nước 452ha/gần 1000ha đất có khả năng khai hoang ruộng bậc thang; Mở đường giao thông cho 65/70 thôn ô tô đi được mùa nắng, 8/10 xã có điện lưới sử dụng. Di thực sâm Ngọc linh từ huyện Nam Trà My về vào năm 2004 hiện đã cho kết quả tốt; đang nuôi thử nghiệm 728 con cá Tầm, qua nuôi được gần hai tháng tỷ lệ cá hao hụt rất ít (chỉ chết 3 con giống) tốc độ cá lớn 1,5-2 lạng/con/tháng. Nếu thành công mô hình này huyện sẽ đầu tư mạnh để nhân rộng nuôi đại trà ở các xã có điều kiện tạo triển vọng lớn cho ngành thủy sản mới miền núi giải quyết lao động tại chỗ và tăng thu nhập cao cho người nông dân trong tương lai gần.
Mô hình nuôi cá Tầm tại huyện Tây Giang
Trồng nhiều cây bản địa: ba kích, đẳng sâm, tr’đin, lúa thơm prông, xươn, ađíp; sắp đến trồng đại trà bắp giống mới ở các xã vùng cao...; ngoài những cây, con hiện đã có cần nhân rộng tạo thành sản phẩm hàng hóa. Thời gian đến tiếp tục di thực trồng thử nghiệm cây Thảo quả, táo Mèo, tiêu rừng...; nuôi tập trung heo cỏ, heo rừng theo mô hình trang trại, gia trại.
Xây dựng 6 điểm trường Trung học cơ sở, 01 trường Trung học Phổ thông, 100% xã có trường Tiểu học, 90% thôn có lớp mầm non tại chỗ; xây dựng Trung tâm y tế huyện đảm bảo việc cứu chữa bệnh cho người dân Tây Giang và nhân dân Lào giáp biên, 100% xã có trạm xá với 7/10 xã có bác sỹ. Khôi phục bảo tồn văn hóa truyền thống người C’tu, như: chữ viết, văn hóa làng, văn hóa vật thể và phi vật thể luôn quan tâm đầu tư đúng mức. Xây dựng 8/10 xã có trụ sở làm việc kiên cố, hoàn thiện khu trung tâm hành chính huyện lỵ Tây Giang khang trang, xanh-sạch-đẹp.
Giải quyết gần như dứt điểm chế độ chính sách kháng chiến cho hàng ngàn đối tượng, đặc biệt xây dựng và đề nghị phong tặng Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân cho huyện Tây Giang và 8/10 xã, 5 bà mẹ Việt Nam Anh hùng và 4 cá nhân anh hùng LLVTND (đang đề nghị 01 tập thể xã và 5 cá nhân mới); xuất khẩu lao động 107 thanh niên, xây dựng trên 95% không còn nhà tạm bợ. Giảm bình quân hằng năm tỷ lệ hộ đói nghèo 4,028% (nếu so với năm 2005 là 84,62% thì đến cuối 2010 còn 44,37% theo chuẩn cũ, nay theo chuẩn hiện hành thì còn cao 64,48%).  | | Trường PTDTNT huyện Tây Giang |
Ở Tây Giang có một số ngành gần như bị “thất nghiệp”, như: Tòa án, Viện Kiểm sát nhân dân, Chi cục Thi hành án dân sự... cho thấy tình hình an ninh trật tự, an ninh biên giới tốt, ổn định, thúc đẩy phát triển kinh tế, văn hóa và xã hội. Công tác đối ngoại nhân dân với bạn Lào giáp biên luôn quan tâm, bạn khó Tây Giang giúp, bạn vui Tây Giang vui, đó là tình cảm quốc tế cao cả “giúp bạn chính giúp ta”.
Kết quả trên là của dân, dân làm dân ủng hộ, dân giúp đỡ, dân tham gia hiến đất, hiến tài sản để cùng Nhà nước xây dựng Nông thôn mới. Họ nhận thức rằng Nông thôn mới là của chính họ, làm cho thôn, cho hộ gia đình mình tốt hơn trước nhiều nên họ tích cực hưởng ứng và ủng hộ: xã thi đua với xã, thôn thi đua với thôn và hộ gia đình thi đua với hộ, tạo một phong trào mới sôi nổi rộng khắp trên địa bàn Tây Giang. Bên cạnh đó, không thể thiếu đó là Cán bộ, người chỉ huy dẫn đường, vạch lối cho dân làm. Cán bộ huyện, cán bộ xã luôn xuống tận thôn, tận hộ gia đình cùng ăn, cùng ở, cùng họp, cùng giải thích cho dân am hiểu thực hiện, với tinh thần: nơi nào hưởng ứng trước thì đầu tư trước, hưởng lợi trước; đời sống của người dân nơi đó ngày một tốt hơn nơi cũ, họ thấy được quyền lợi là của chính họ, cán bộ nói và cán bộ làm được thì họ rất phấn khởi, tin tưởng, giúp đỡ; coi cán bộ không phải “quan” mà là con em trong gia đình. Từ đó trong sinh hoạt và giải quyết công việc với dân không ranh giới và cách biệt.  | | Nông thôn mới Anông (chùm ảnh trong bài của H.Hiệp) |
Xuân Nhâm Thìn 2012 đang trào dâng về với chúng ta, tôi đặt niềm tin tuyệt đối ở nhân dân, ở cán bộ, đảng viên huyện nhà luôn nghĩ suy về cội nguồn văn hóa và lịch sử, khát khao hướng về tương lai xây dựng Tây Giang sớm thoát khỏi huyện nghèo, hoàn thành kế hoạch xây dựng Nông thôn mới cơ bản xong trước năm 2020. Muốn vậy không phải tự dưng trên trời rơi xuống hay từ dưới mặt đất mọc lên mà có được; nó sẽ phải trải qua bao khó khăn, gian khổ bằng mồ hôi và nước mắt; thi đua đoàn kết một lòng, lao động sản xuất tốt, công tác và học tập thật tốt, mỗi người Tây Giang phấn đấu làm việc bằng hai, bằng ba; tập trung nguồn lực, vật lực để lập thành tích thiết thực chào mừng kỷ niệm 10 năm tái lập huyện Tây Giang vào 2013, giữ mãi ngọn lửa linh thiêng: Tây Giang vang mãi bài ca Anh hùng.
|
Tin tức - Sự kiện 
